Si ao traballo colectivo e en equipo, á autonomía e democratización dos centros, ao aumento dos cadros de persoal, á diminución das ratios, a unha maior capacidade de decisión dos órganos colexiados, á mellora das retribucións.

Por un Estatuto que dignifique a tarefa de ensinar.

O Estatuto é unha lei que pretende regular todo o relativo á profesión docente: clases de funcionariado, estrutura e ordenación, procedemento de selección, mobilidade, dereitos e deberes, novo sistema retributivo, réxime disciplinario, saúde laboral, etc.

O Estatuto nace como unha norma básica que afecta ao profesorado de todo o Estado, pero numerosos preceptos quedan excluídos como básicos, o que non obriga á súa aplicación en todas as comunidades autónomas. Recolle tamén numerosos preceptos que xa son lei, como os distintos corpos de ensino, a asignación de funcións, o paso do grupo B ao A, a forma de acceso, os dereitos e deberes, as faltas e sancións...

O Estatuto formula, porén, unha gran novidade: unha nova forma de traballar nos centros. Formula, xa que logo, un novo marco de relacións laborais absolutamente descoñecido no ensino: o traballo en equipo e o compañeirismo poden transformarse en competitividade entre compañeiras e compañeiros e en complementos de produtividade, o que pode empeorar as relacións entre o profesorado dos centros.

Para o STEG, conseguir un Estatuto Docente non foi —nin é— un tema prioritario, pois a normativa existente é suficiente para ordenar a función docente, pero outras organizacións si levan tempo reclamando un Estatuto. O que reclamou historicamente o STEG a través de STEs-Intersindical é o recoñecemento do dereito á negociación colectiva, negada ao funcionariado, ou as cláusulas automáticas de revisión salarial en función da suba do IPC. E como criterio de negociación destes asuntos sempre apostamos por unha norma básica de mínimos a nivel de Estado e a negociación do desenvolvemento das competencias en cada nacionalidade.

Existen dous precedentes nefastos sobre o Estatuto: un, o que realmente existiu, que correspondeu durante o franquismo e primeiros anos da Transición aos mestres e as mestras de Ensino Primario; e o outro, que formulou o primeiro goberno socialista, que contiña a carreira docente e os seus diversos graos, entre outros asuntos, e que provocou como resposta unha gran folga do profesorado, unha mobilización que obrigou ao goberno a retirar a súa proposta. Posteriormente, cambiaron de táctica e as diversas medidas que pretendían impor a través dun só documento, baixo o epígrafe de Estatuto da Función Docente, fóronse aplicando —ou polo menos tentárono—, de forma separada e en anos sucesivos para non concitar unha fronte común de tantos descontentos.

Na situación actual, non é que o goberno cedese ante as presuntas “presións” dalgunhas organizacións solicitantes, senón que utilizou a súa petición de Estatuto como escusa para tentar desregular as condicións de traballo do profesorado e introducir formas de xestión das empresas privadas na función pública docente, como ocorre cos complementos retributivos que pretende impor e coa facilidade que a Administración se outorga para mover aos seus empregados dun posto de traballo obtido por concurso. Convén lembrar por tanto que, grazas á presión organizada, o profesorado conseguiu paralizar outros intentos do Ministerio de impor un Estatuto.

As novidades do Estatuto baséanse na “carreira docente”, é dicir, a competitividade entre o profesorado e a facultade da dirección dos centros ou/e da Inspección Educativa de informar favorablemente ou non da avaliación á que debe someterse todo o profesorado. Se esa avaliación é “voluntaria”, “a carreira” será máis rápida.

A “carreira docente” concrétase a través dun novo concepto das retribucións complementarias, novos compoñentes do complemento específico, conseguidos previa avaliación do profesorado. Os compoñentes son:

Xeral. Percibirao todo o mundo.

“Grao”. Substitúe aos sexenios, que desaparecen. Formúlanse oito graos, desde o primeiro, que cobra todo o profesorado, ao oitavo. Poderase ascender de grao en función dos méritos adquiridos. Tárdase en ascender entre tres e seis anos, aínda que non está nada claro que ao cabo dos seis anos se consiga o grao se non se conta coa avaliación positiva necesaria.

Función titorial.

Singular. Destinado a algúns postos de traballo ou funcións.

Especial dedicación ao centro. De carácter anual, non se consolida. Pídese de forma voluntaria e só se cobra se se alcanza a avaliación positiva. É compatible co desempeño de cargos directivos e xefaturas de Departamento.

Ademais, Galiza e as outras comunidades poderán estabelecer outras retribucións complementarias, como ata agora.

Os méritos para conseguir o grao dependen de criterios tan pouco claros ou tan arbitrarios como os que figuran no art. 30.3. do proxecto de Estatuto:

- O recoñecemento da función titorial.
- A participación en proxectos de mellora da actividade docente.
- A avaliación voluntaria da práctica docente.
- A avaliación da formación continua.
- A asunción de tarefas e responsabilidades complementarias.
- A implicación coa mellora dos resultados do alumnado.
- A participación en proxectos de experimentación e innovación pedagóxica.
- O desempeño de cargos directivos.

A eles hai que sumarlles “unha dedicación horaria especial de carácter estábel ao centro ou servizos educativos”, como marca o artigo 1.2 do proxecto de Real Decreto sobre o complemento de especial dedicación ao centro.

Pero a proposta do MEC non queda só nisto. A “carreira docente” supón algo máis: o grao ten consecuencias para a mobilidade, para o concurso de traslados e para a ordenación do profesorado, en caso de cesamento ou supresión dalgunha unidade ou praza. É dicir, uns mesmos “méritos” servirán para varias cousas, o que sen dúbida provocará un preocupante incremento do desexo de competir entre o profesorado.

É unha avaliación que o profesorado pide individualmente que lle aplique a Administración sobre a súa implicación no traballo diario, a súa maior dedicación horaria ao centro, a súa aposta por acabar co fracaso escolar, a súa formación permanente. Solicítaa e realízaselle a quen queira ser avaliado para tentar conseguir algún dos compoñentes do complemento específico. Esta avaliación, porén, non valora o día a día do traballo co alumnado.

Esta curiosa avaliación é a peza clave para a “carreira docente”. A ela hase de someter o profesorado que queira ver recoñecida a súa "especial dedicación" para poder cobrar anualmente o complemento de especial dedicación ao dentro e facer méritos para ascender de grao. Aínda que o máis grave é que esa avaliación é o elemento fundamental para consolidar a competitividade, para introducir a produtividade e para fomentar o individualismo e tentar rematar co traballo en equipo, un dos eixos claves do traballo do profesorado.

Resulta preocupante tamén que a asignación dos complementos se basee na total arbitrariedade do sistema: non se valoran méritos obxectivos, senón que se practica unha avaliación de determinadas tarefas de forma subxectiva, sen criterios claros, cuantificábeis, obxectivos.

A función das direccións dos centros e a inspección educativa serán determinantes na avaliación do profesorado, con evidente risco de submisión e servilismo. ¿Quen se atreverá a cuestionar a persoas que despois te han de avaliar? ¿Cantos docentes evitarán as actitudes críticas, pola mesma razón?

Redistribución. A Administración poderá redistribuir ao profesorado, con carácter definitivo, a outras prazas do mesmo centro para as que se teña competencia

Recolocación. Supón o traslado forzoso do profesorado definitivo a outro centro de calquera localidade, designado pola Administración educativa.

Concurso de traslados. Non garante que os concursos sexan anuais, nin a alternancia do concurso estatal co autonómico.

Libre designación. Deixa completamente aberta a provisión de prazas por “libre designación”, procedemento que se estabelece en proxecto de igualdade co Concurso.
Traballo e deberes docentes: Especifícanse todas as funcións a realizar e todos os deberes, e ademais, pese a isto, engádese ao final: “calquera outra que lle sexa atribuída pola administración…”.

Profesorado interino. Mantén a precariedade laboral e económica permanente para este profesorado, que segue con contratos anuais e que non poderá optar na práctica ao complemento de especial dedicación e terá pechada a opción aos graos.

Saúde laboral. Non achega nada novo, nin sequera se mencionan as enfermidades profesionais propias da docencia.

Maiores de 55 anos. Mantense a redución de haberes se hai redución de xornada lectiva e non se responsabilizan doutras tarefas.

Horario e vacacións. Mantense a xornada de 37,5 horas semanais, en lugar das 35. Estabelécese un mes de vacacións en período non lectivo.

Réxime disciplinario. As faltas e sancións e todo o relacionado con elas ocupan un espazo preponderante no Estatuto.

Representantes sindicais. Non se recolle o dereito da representación sindical a intervir en todo o concernente á defensa dos dereitos do profesorado en temas como horarios, cesamentos, cadros, baremos…

O profesorado pode ser “degradado”, con perda dos graos adquiridos, como sanción ante determinadas faltas, unha grande novidade pouco estimulante.

Desde o STEG consideramos que a negociación do Estatuto da Función Pública Docente debe servir para dignificar a tarefa de ensinar, para mellorar as condicións laborais das traballadoras e as traballadores do ensino. Para empeorar non queremos ningún Estatuto e por iso propomos ao Ministerio de Educación que revise profundamente as bases en que fundamenta as retribucións do profesorado. O MEC debe asumir que o ensino é un traballo en equipo e que introducir e incrementar a competitividade non é positiva para a tarefa educativa.

Corpo Único. Entendemos que nun período curto de tempo pode alcanzarse o Corpo Único do Profesorado, dado que os estudos de Maxisterio serán equivalentes á actual Licenciatura. Propomos que este concepto se reflicta no Estatuto e que se tenda ao mesmo nivel de complemento de destino, comezando polo nivel 24 para o Grupo B e o 26 para o A.

Pagamento de titoría. A tarefa de ensinar leva implícita a tarefa de titorizar ao alumnado, polo que este complemento debe ser para todo o profesorado.

Complemento de especial dedicación. En lugar deste complemento débese aumentar a todo o profesorado o complemento específico xeral en 250 euros durante o período de implantación da LOE, comezando cos 60 euros (que o MEC e algúns sindicatos acordaron e firmaron que se debía de pagar só a unha parte do profesorado), como medida de apoio ante a implantación da nova lei e dada a heteroxeneidade do alumnado.

Sexenios e Graos. Rexeitamos, como sempre dixemos, os sexenios. Antes e agora supoñen un complemento que debería ter equiparado as retribucións complementarias do profesorado coas doutros funcionarios. Por iso seguimos reclamando que a cantidade total que supoñen eses sexenios se distribúa homoxeneamente desde o inicio da docencia, como ocorre nalgunhas comunidades. Opómonos á introdución dos graos, por ser moito peores que os sexenios, polo alto nivel de subxectividade asociado á súa percepción.
A homologación económica dos traballadores e as traballadoras do ensino co resto do funcionariado é un compromiso que ten o goberno co profesorado, unha débeda que debe ser aboada sen contrapartidas de formación nin similares, e que debe ser aplicada á totalidade do colectivo, incluído o profesorado interino e substituto.

Xubilación aos 60 anos. O Estatuto debe recoñecer a necesidade de que no ensino se manteña con carácter indefinido a xubilación a esta idade ou aos 30 de servizo, co máximo do haber regulador.

Saúde Laboral. É necesario recoñecer un catálogo de enfermidades profesionais do ensino e aplicalo de forma inmediata.

Profesorado interino. Este colectivo debe ver recoñecido no Estatuto o seu dereito a ser considerado como o resto do profesorado, con todos os seus dereitos, comezando polo cobro dos trienios e a súa consolidación na función pública docente.

Outras reivindicacións. o debate sobre o Estatuto Docente coincide coa campaña electoral das eleccións sindicais do 30 de novembro. Por iso, o conxunto de reivindicacións do STEG inclúense no Programa Electoral, que se pode consultar en: www.stegsindicato.org

Nestes momentos, a proposta de Estatuto Docente está sobre a Mesa Sectorial de Educación do MEC para que os sindicatos presenten as súas propostas. Tras esta fase, o Consello de Ministros aprobará o documento como Proxecto de Lei e iniciarase o trámite parlamentario antes da súa aprobación polos Cortes e a súa publicación no Boletín Oficial do Estado.

O acordo firmado o 20 de outubro de 2005 por algunhas organizacións sindicais e o Ministerio fixaba o final das negociacións sobre o Estatuto para o 30 de xuño de 2006, data na que tamén pensaban facer efectiva a aplicación do complemento de especial dedicación ao centro. Porén, ambas as dúas partes non cumpriron os seus obxectivos declarados no prazo previsto e permaneceron en silencio. Entón, ¿por que se paralizou o proceso? ¿Interesa evitar o debate? ¿Que terá que ver con todo iso a celebración das eleccións sindicais? ¿Que tipo de Estatuto firmarán despois das eleccións?

A tramitación legal do Estatuto prolongarase durante algúns meses, nos que desde o STEG e os STEs traballaremos por informar do contido da lei e das nosas propostas. Como sempre, no sindicato recolleremos as reivindicacións do profesorado e presionaremos para que o MEC reconsidere a súa posición e acepte melloras no redactado actual. Será preciso que o Estatuto recolla unha maior participación da Administración galega que permita adaptalo á realidade do País.

O neoliberalismo instalado nalgunhas dependencias do MEC provocou que algúns responsábeis confundan de maneira interesada a xestión do ensino coa de calquera empresa. A actual proposta de Estatuto Docente é un fiel reflexo desa filosofía e por iso o STEG e STES-i formularemos ao profesorado e ás organizacións sindicais a necesidade de convocar todo tipo de mobilizacións a partir de agora e durante o tempo que dure a tramitación parlamentaria do Estatuto.

Non se trata só de impedir que nos “degraden”, senón de que se é o caso o Estatuto sirva para dignificar a tarefa de ensinar e para mellorar as condicións de traballo de quen traballa no ensino. Un Estatuto que non recolla estas propostas é inaceptábel para o STEG. Se non vai ser así, non queremos ningún Estatuto.