A voltas co Acoso Escolar (bullying). AS COUSAS NO SEU SITIO

A cada titular de prensa que lemos, faise máis evidente a necesidade de centrar o debate sobre o acoso escolar ou bullying nos diferentes eidos en que este se produce e reorientar as intervencións máis axeitadas.
Son ben seguros o impacto informativo e a transcendencia social que sucesos como os acontecidos en Hondarribia o ano pasado e en Elda, máis recentemente, producen na sociedade e nas comunidades educativas. Alumnado, profesorado e familias fanse preguntas que non sempre obteñen respostas. A sociedade, en xeral, sempre que ocorre algo así, escandalízase e necesita "personificar" a culpabilidade nunha sorte de proceso colectivo, sumarísimo e litúrxico que permita dixerir o acontecido e seguir avanzando.
Como consecuencia, no espello dese debate social, os medios de comunicación, vense reflectidas acusacións explícitas ou veladas ás actuacións e comportamentos de quen está máis preto das nosas mozas e mozos e adolescentes na escola, o profesorado: "tiñan que ter feito algo", "denunciouse e non se fixo nada", "é o seu traballo, para iso lles pagan", "o profesorado pode ser o primeiro culpable do acoso", etc.
Por unha parte, escenifícase, así, a confrontación da sociedade coa "súa" escola e por outra simplifícase ata o reducionismo máis plano o proceso culpabilizador, dando unha visión sesgada e interesadamente exculpatoria, impedindo, así, o necesario compromiso colectivo para a súa abordaxe.
Sorprende a confrontación da sociedade polo que ocorre na "súa" escola. Si, porque non se debe tratar a escola como unha entelequia abstracta. É a escola da sociedade. A súa escola. Cos valores, dinámicas e conflitos que as e os adultos promovemos nela. ¿Ou é que o acoso escolar é moi diferente ao maltrato a mulleres no eido doméstico ou ao acoso psicolóxico no traballo ou mobbing no eido laboral? ¿Qué valores están detrás destas formas de acoso? O uso abusivo do poder, a lei do máis forte, todo vale con tal de lograr o obxectivo, o silencio covarde e interesado de quen se sitúa a favor de quen ten e exerce o poder aínda que sexa abusivamente, etc. ¿Ou pensamos que na cima dos valores que promocionamos na nosa sociedade están a compasión, o consolo, a axuda, a amizade, a mágoa, a colaboración, a piedade, a cooperación, etc.? Tomémolo a serio. A escola non reflicte máis que os valores que a sociedade promove, que todas e todos promovemos. ¿Cómo podemos loitar no eido escolar contra eses valores se non empezamos todos e todas cambiándoos na sociedade á que se lle pretende responder?
Xa pasou un ano do primeiro "bullicidio" recoñecido dun escolar por mor do maltrato entre iguais. Con este motivo estamos vendo e veremos titulares, cifras, porcentaxes, incidencias, etc. Máis alá do escándalo mediático que supoñan, debemos preguntarnos se neste tempo e na carreira de fondo futura que supón loitar contra o bullying, cada persoa desde a súa competencia e actitudes, facemos algo para fomentar, con quen temos á beira, valores contrarios aos que están detrás do fenómeno do maltrato por abuso de poder. Na medida en que o fagamos estaremos gañando a batalla a quen non ve outra maneira posible de convivencia. Na medida en que o fagamos estaremos acumulando autoridade moral para xulgar.

José María Avilés Martínez
Membro do Secretariado Confederal da Confederación de STEs-Intersindical